بيشتر والدين به دنبال راهrlm;هايي براي افزايش اعتماد به نفس کودکشان هستند تا آنها را با اتکا به نفس بيشتري وارد جامعه کنند. اين بدان معناست که خود کودک در اين زمينه نقشي ندارد و بايد به او کمک کنند تا اعتماد به نفس داشته باشد

دکتر نسرين اميري، فوقrlm;تخصص روان پزشکي کودک و نوجوان و عضو هيات علمي دانشگاه علوم بهزيستي و توانبخشي

بيشتر والدين به دنبال راهrlm;هايي براي افزايش اعتماد به نفس کودکشان هستند تا آنها را با اتکا به نفس بيشتري وارد جامعه کنند. اين بدان معناست که خود کودک در اين زمينه نقشي ندارد و بايد به او کمک کنند تا اعتماد به نفس داشته باشد. اين باور به شدت غلط است زيرا کودکان خودشان بايد با کسب مهارتrlm;هاي لازم به اعتماد به نفس مطلوب برسند. گاهي والدين به جاي کمک به فرزندانشان و نشان دادن راه درست به آنها، خود راه را اشتباه ميrlm;روند و اعتماد به نفس کودک را کاهش مي دهند. در ادامه به برخي از خطاهاي رايج والدين در اين زمينه اشاره مي کنيم.


1. تحقير و توهين

بارها در مورد توهين و تحقير کودکان به خصوص در ميان جمع و اثري که بر کودک ميrlm;گذارد، صحبت شده است. اين کار به شدت اعتماد به نفس کودک را کاهش مي دهد و والدين بايد از انجام آن، به ويژه در جمع، خودداري کنند.

2. تشويق بي دليل و بيش از حد

تشويقrlm; بي دليل کودک، مخرب است. اگر والدي فرزند دانشrlm;آموز خود را که مانند همه دانشrlm;آموزان ديگر به مدرسه ميrlm;رود و در حد خوب و طبيعي درس مي خواند، مدام و بيrlm;جهت تشويق کند، اعتماد به نفس او را پايين مي آورد زيرا کودک با خود ميrlm;انديشد که <<حتما من بسيار کمrlm;هوشrlm;تر و ناتوانrlm;تر از دوستانم هستم که وقتي مانند آنها نمره ميrlm;آورم، والدينم تا اين حد تشويقم ميrlm;کنند.>> والدين بايد فقط به فرزندشان نشان rlm;دهند که از انجام به موقع تکاليف و رابطه خوب او با دوستان همکلاسيrlm;اش رضايت دارند و اين کاري است که همه دانشrlm;آموزان بايد انجام بدهند.

حتي تشويق بيش از حد کار مثبتي که کودک انجام داده، به تدريج باعث کاهشاعتماد به نفس او خواهد شد. شايد بد نباشد براي فهم بهتر موضوع مثالي براي مادران بزنم؛ فرض کنيد براي مهمانانتان مثل هميشه يک خورش خوب و خوشمزه پختهrlm;rlm;ايد اما آنها بعد از صرف غذا مدام و بيش از حد از شما تشکر و از خوشمزه بودن غذايتان تعريف کنند. چه حسي خواهيد داشت؟

قطعا اولين فکري که به ذهنتان خطور ميrlm;کند اين است که <<آيا دستپخت من در گذشته آنقدر بد بوده که حالا با پختن يک خورش معمولي تا اين حد تعريف مي شنوم؟>> يا اينکه <<آيا مهمانانم تا اين حد مرا ناتوان فرض مي کرده اند که حالا با پخت يک خورش ساده تا اين حد از من تعريف ميrlm;کنند؟>> همان طور که ميrlm;بينيد با اينکه مهمانان تعريف زيادي ميrlm;کنند، ممکن است باعث کاهش اعتماد به نفس شما شوند. در مورد کودکان هم همين طور است.


3. مقايسه کودکان

مقايسه کودکان نيزاعتماد به نفس آنها را کاهش مي دهد. نه تنها کودکان را نبايد با هم مقايسه کنيد، که حتي مقايسه خودتان با ساير والدين هم کار اشتباهي است. مقايسه در هر صورت ممنوع است زيرا نميrlm;توانيم 2 فرد کاملا مثل هم پيدا کنيم. تنها کاري که انجام دادن آن جايز است، اين است که شرايط امروز خودمان را نسبت به شرايط قبلي بازنگري کنيم. مثلا آيا نسبت به يکسال گذشته پيشرفتي از نظر مادي يا معنوي داشتهrlm;ام؟

4. خودشکني يا غرور والدين

اگر پدر و مادري دائم خود را تحقير کنند، در روابط اجتماعي دست و پايشان را گم کنند، در جمعrlm;ها در انزوا باشند، فروتنيrlm;هاي بيrlm;مورد داشته باشند و... اعتماد به نفس فرزندانشان را کاهش خواهند داد. در جامعه ما والدين زيادي شرايط ادامه تحصيل را نداشتهrlm;اند و همين موضوع ابتدا باعث کاهش اعتماد به نفس خود آنها و متعاقب آن، کاهش اعتماد به نفس فرزندانشان شده است. اولين کاري که اين والدين بايد انجام بدهند، اين است که به جاي تلاش براي افزايش اعتماد به نفس کودکان و گفتن اينکه <<ما که کسي نشديم لااقل شما درس بخوانيد تا کسي شويد>> ابتدا اعتماد به نفس خود را تقويت کنند تا بتوانند آن را به فرزندانشان انتقال دهند. البته غرور والدين هم باعث کاهش اعتماد به نفس کودکان مي شود.

کودکاني که اعتماد به نفس ندارند، چه نشانهrlm; هايي دارند؟

بسياري از کودکاني که بزرگrlm;تر از سنشان رفتار ميrlm;کنند، اعتماد به نفس پاييني دارند بنابراين فکر نکنيد اگر کودکي گندهrlm;گويي ميrlm;کند، اعتماد به نفس بالايي دارد. اتفاقا برعکس؛ اعتماد به نفس پايين اين کودکان با پرتوقعي و اعتماد به نفس بالا خود را نشان مي دهد.


گروه ديگر، کودکاني هستند که هيچ حقي براي خود قائل نيستند و خود را پايينrlm;تر از ساير دوستانشان ميrlm;دانند. مثلا در حالي که ميrlm;توانند به بازي گروهي با دوستانشان بپردازند، به اندازه خودشان حرف بزنند، در فعاليتي مشارکت کنند، حق انتخاب لباس و کفش دارند و... اين کارها را انجام نمي دهند و دائم خود را کنار ميrlm;کشند. از سوي ديگر، بيشتر کودکاني که همه چيز را بيش از حد براي خود ميrlm;خواهند و بسيار پرتوقع هستند، از کاهش اعتماد به نفس رنج ميrlm;برند و رفتار آنها به هيچ وجه نشانه اعتماد به نفس بالاي آنها نيست زيرا نياز دارند وسيلهrlm;اي مثل اسبابrlm;بازيrlm;، تلفن همراه، لباس، مسافرتrlm;هاي مختلف و... داشته باشند تا اعتماد به نفسشان افزايش پيدا کند. برخي از کودکاني که اعتماد به نفس پاييني دارند، فکر ميrlm;کنند اگر والدينشان را با هر بهانهrlm;اي بالا ببرند، خودشان هم بالا خواهند رفت.

به همين دليل به والدينشان اصرار ميrlm;کنند اتومبيل لوکس بخرند، در مناطق خاص خانه بخرند، از شهرستان به تهران بيايند يا حتي به خارج از کشور مهاجرت کنند و... آنها سعي دارند به هر شکلي ساختار خانواده را تغيير دهند و اسمش را ترقي ميrlm;گذارند. کودکي که اعتماد به نفس خوبي دارد، هم با خودش راحت است هم با اطرافيانش و از آنچه دارد لذت ميrlm;برد. در عين حال نه به ديگران زور ميrlm;گويد نه به خودش.